تزداد وتفيض ، فيفيض منها ويرجع إليها . هر كو ز تو پيدا شد هم در تو شود پنهان * پيدا ونهان گشتن هم كار تو مىبينم « 1 » قال اللَّه عزّ وجلّ : « وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ » « 2 » . وقال تعالى : « ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ » « 3 » . قال العارف الرومي : عالم چون آب جوست بسته نمايد وليك * مىرود ومىرسد نو نو اين از كجاست نو ز كجا مىرسد كهنه كجا مىرود * گرنه ورأى نظر عالم بىمنتهاست « 4 » وفي الگلشن : هميشه خلق در خلق جديد است * اگر چه مدت عمرش مديد است هميشه فيض وفضل حقّ تعالى * بود از شأن خود اندر تجلّى از آن جانب بود ايجاد وتكميل * وزين جانب بود هر لحظه تبديل « 5 » [ 22 ] كلمة : بها يتبيّن أنّ تبدّل الشؤون لا يوجب تبدّلًا في الذات ولا تعدّداً في الأفعال والصفات ظهور وخفاى شؤون واعتبارات به سبب تلبّس به ظاهر وجود ، وعدم آن موجب تغيّر حقيقت وجود وصفات حقيقيّه أو نيست ؛ بلكه مبتنى بر تبدّل نسب وإضافات است ، وآن مقتضى تغيّر در ذات . اگر عمرو از يمين زيد برخيزد وبر يسارش نشيند ، نسبت زيد

--> ( 1 ) - ديوان مؤلف رحمه الله ، ج 3 ، ص 986 ، غزل شمارهء 671 . ( 2 ) - الحجر : 21 . ( 3 ) - النحل : 96 . ( 4 ) - ديوان شمس ، غزل شمارهء 462 ، غزل : « يوسف كنعانيم روى چو ما هم گواست » . ( 5 ) - گلشن راز ، ص 109 .